Publicatiedatum: 13 oktober 2016 – Reporter: Albert Hendriks

Friese speciaalbieren zeer gewild: explosieve toename aantal brouwers in Friesland

Bronwater en gagel uit de Friese Wouden bezorgen Kâld Kletske Galjes
titel ‘Fries bier van het jaar’

ÂLDTSJERK (NL) – ‘Fries bier van het jaar 2017’. Die titel verleent het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland, aan Kâld Kletske Galjes, gagelbier van Brouwerij De Hoge Stins van Sytze Hoogstins uit Burgum. De titel zou al eerder aan dit ongefilterde en ongepasteuriseerde biertje uit de Friese Wouden worden verleend. Dat ging deze zomer niet door omdat de nieuwsdienst van het promotiebureau geen foto’s kon maken van het brouwproces als bewijs van originaliteit (gagel als unieke smaakmaker naast bitterhop) en streekgebondenheid (water uit de Friese Wouden en brouwen in de Friese Wouden).

Er waren geen gagelbladeren meer; er moest op nieuwe oogst uit de kruidentuin van kweker Ida Haarsma uit Sumar (bij Burgum) worden gewacht. 25 zakjes met gedroogd blad, gezamenlijk 5 kg, had de Burgumer meesterbrouwer nodig voor 1000 liter gagelbier. De gagel vervangt de aromahop en wordt naast bitterhop gebruikt. Die mix zorgt voor de kenmerkende smaak die dit voorjaar bij de introductie in De Kruidhof in Buitenpost zo aansloeg bij speciaalbierliefhebbers in Friesland, dat Hoogstins in een paar weken tijd van zijn hele voorraad af was.

Kâld Kletske Galjes. Fries bier van het jaar. © Albert Hendriks Friesland Holland Nieuwsdienst.

Brouwende vrienden
5 Oktober 2016 kon Hoogstins pas weer gagelbier brouwen in de loonbierbrouwerij van zijn vriend, ICT-specialist Gerrit Admiraal aan de Rhaladijk in Aldtsjerk in het noorden van de Friese Wouden, aan de Elfsteden schaatsroute. Admiraal nam, gesteund door een deal met Hoogstins, de voormalige vruchtenwijnmakerij van wijlen vinoloog Flip Kiemel over. Admiraal brouwt voor veertien opdrachtgevers, voornamelijk Friese brouwers, een paar honderd soorten bier.

Hoogstins (59), van beroep vier dagen in de week procesontwikkelaar en –bewaker op de afdeling Research & Development bij de zuivelcoöperatie Friesland Campina op het terrein van Wageningen University & Research (WUR), is met 10.000 liter en 6 soorten bier één van de klanten. Er zijn momenteel zoveel hobbybrouwers beroeps geworden dat de loonbrouwerij al lange tijd op volle capaciteit van 120 hectoliter per jaar draait.

Eind november 2016 is de nieuwe lichting van 3.000 flesjes Kald Kletske Galjes pas weer verkrijgbaar, onder andere bij een andere relatie van Hoogstins, Kees Jan Kempenaar die in Burgum een Mitra runt. Momenteel wacht Hoogstins gespannen af hoe de uitgisting verloopt: “Het lijkt heel goed!”

{igallery id=9734|cid=15|pid=1|type=category|children=0|addlinks=0|tags=|limit=0}

Gagelbier
In België wordt voor het maken van het biologische bier Gageleer uit Oud-Turnhout (Belgische Kempen) uitsluitend het bittere gagelkruid gebruikt in plaats van de eveneens bittere hop. Sytze Hoogstins van bierbrouwerij De Hoge Stins in Burgum doet dat ook, maar niet als 100% vervanger van de hop. Zijn nieuwste bier in de serie Kâld Kletske heet ‘Galjes’. Dit is de Friese naam voor het kruid dat hop, prijzig geworden door misoogsten in Duitsland en Tsjechië, goed kan vervangen. Het is duurzaam en betaalbaar vanwege de lokale aanwezigheid.

Gagel komt voor op natte, zure, venige grond op heidevelden, in moerasbossen en laagveenmoerassen. Ook vindt men de struik in de duinen. In de Middeleeuwen was het heel gewoon dat de bitterstof van gagelbladeren aan gruit of gruut, een kruidenmengsel dat bier langer houdbaar maakte, toegevoegd werd voor het maken van bier. In die periode was bier het meest betrouwbare drinkwater. Later ontdekten bierbrouwers, vroeger in elke stad en klooster in Friesland actief, de nog sterkere conserverende werking en het krachtige aroma van hopbellen. Over hop gesproken: bierbrouwerij Us Heit in Bolsward heeft als een van de weinige brouwerijen in Europa een eigen hoptuin, pal naast de ketelhal!

Ida Haarsma in Sumar kweekt de gagel voor meesterbrouwer Hoogstins, die aangemoedigd werd gagelbier te brouwen door botanische tuin De Kruidhof in Buitenpost, Geesje Duursma van restaurant De Pleats in Burgum, Johannes van der Wal van wijnhandel CRU 68, Jan de Boer en Henk Pilat van Streekkeurmerk Wâldpyk, Kees Jan Kempenaar van drankenspeciaalzaak Mitra in Burgum en Karin en Daan Nagelkerke van De Kruidhof’s Tuincafé in Buitenpost.
Het koperbruine bier werd donderdag 7 april 2016 voor het eerst officieel uitgeschonken in het tuincafé van De Kruidhof aan burgemeester Gerben Gerbrandy van de gemeente Achtkarspelen. Het wâldbier kreeg bij die gelegenheid het officiële streekkeurmerk Wâldpyk.

Bierland Friesland
Het informatie- en marketingbureau Friesland Holland probeert van Friesland een betekenisvol bierland te maken in het kader van het stimulerings- en promotieprogramma www.friesstreekproduct.nl. Friesland lijkt met meer dan 300 speciaalbieren en 20 meesterbrouwers qua biercultuur heel dicht in de buurt van België te komen.

“Het zou leuk zijn als iedere Friese biermaker eens een keer in de schijnwerpers kon worden gezet met een opmerkelijk brouwsel,” licht directeur Albert Hendriks toe. “Wij focussen bij de beoordeling van nieuwe en bestaande bieren op de mate van originaliteit, de drinkbaarheid, streekgebondenheid, publiciteitswaarde, op Friesland betrekking hebbende reclameuitingen en op de beschikbaarheid voor de toerist. Wat het laatste betreft: Kun je het bier kopen in een toeristische plaats of op een toeristische locatie? Is het verkrijgbaar in Friese horecabedrijven? Is de brouwerij te bezoeken?”

Friesland Holland is druk doende met de ontwikkeling van een Friese Bierroute en een Elfkroegentocht, alles in het kader van de intensieve promotie van Friese pilsjes, tripels en witjes. “Maar ook vanwege Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa 2018, want de buitenlandse toerist komt zeker niet voor kunst en evenementen die hij thuis ook heeft, maar voor typisch Friese activiteiten en producten,” meent Hendriks. “Dat beseffen ook Friese brouwers en horecaondernemers die samen met Friesland Holland de provincie als hét nieuwe bierland van Europa op de kaart willen zetten. De ondernemers zijn niet meer te houden: de kragen van hun overhemden zijn schuimkragen geworden.”

Meer informatie over de bieren van Kâld Kletske:
www.brouwerijdehogestins.nl

Meer informatie over Friese bieren:
www.friesebieren.nl

Zo maak je bier:
www.biernet.nl/algemeen/bier-brouwen

Informatie over recreatie en toerisme in Friesland:
www.frieslandholland.nl
www.frieslandtravel.com
www.friesemeren.eu
www.goudenfriesewouden.nl
www.ijsselmeer.frl
www.waddenzeeland.nl
www.boatcharterholland.nl
www.frieslandhollandtours.com
www.groepsuitjes.frl

Gratis abonnement op Fries Nieuws:
www.friesnieuws.nl/aanmelden-nieuwsbrief

Publicatiedatum: 23 september 2016 – Reporter: Albert Hendriks

Slapen in Elfstedenherberg, Waddenklooster of Proefslaaphotel

De kracht van Friesland: enorme diversiteit aan hotels

DOKKUM (NL) – Zoveel typen toeristen er zijn, zoveel verblijfsaccommodaties biedt Friesland ook. Van glampingtent als bed and breakfast tot vijf sterren hotel, van laagbouw tot hoogbouw, van klassiek en historisch tot modern, van fietshotel tot proefslaaphotel (sleepexperience in unieke bedden). Van der Valk stelt in Nederland vaak de norm als toeristen aan het vergelijken slaan. Maar steeds meer vakantiegangers willen geen standaardhotel, maar een streekeigen logement met een regionale keuken. Ze willen de streek beleven, contact met de locals en het verleden. Het bureau voor toerisme Friesland Holland speelt daarop in 2017 met nieuwe arrangementen in de Friese Wouden, langs de Friese Waddenkust en de Friese Elf Steden.

In de Elfstedenherberg van Sape Woudman, ’t Raedhûs in het centrum van Dokkum. Het meest gedronken speciaalbier in zijn kroeg met eetcafé komt van Texel, Skuumkoppe, een soort witbier. Info: www.raedhus.nl , www.texels.nl ©Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst

Friesland Holland Travel Service, de reisorganisatie van het bureau voor toerisme van Fryslân, zoekt bijvoorbeeld in de Friese Elfsteden nette gezellige klassiek ingerichte kroegen, eventueel gecombineerd met een hotel en een restaurant, waar vele soorten bier worden getapt. Het liefst cafés waar de lokale bevolking ook graag komt vanwege de gemoedelijkheid en de amicale sfeer tussen de locals en toeristen, zoals het ‘t Raedhûs van Sape Woudman aan het Grootdiep in het centrum van Dokkum. Met name Belgische sportfietsers willen in het kader van een Friesland Holland fietsarrangement graag overnachten in een herbergachtig hotel met de sfeer van weleer en een regionale keuken. De chiquere hotels hebben veelal geen gezellige bar en als ze er een hebben, dan is het vaak een moderne en is de bierkeuze beperkt. Een klacht is ook dat ze de bar vroeg sluiten. ‘t Raedhûs is ideaal: het omvat een café-restaurant op de begane grond, negen hotelkamers op de eerste verdieping (Woudman renoveert ze momenteel) en een terras aan Elfstedenwater, de officiële schaatsroute. Maar een kroeg vlakbij een hotel is ook prima, zoals De Stee (o.a. Oldehove Leeuwarder Bier) naast het Oranjehotel in Leeuwarden, al 20 jaar een relatie van Friesland Holland. Het Wapen van IJlst is ook een geschikte locatie. Belangrijk is dat je er een grote variëteit aan bieren aantreft, meer nog dan in de thuislanden van de toeristen. Friesland is een uniek bierland aan het worden. Belgen en Duitsers treffen hier meer soorten aan dan in hun eigen favoriete cafés. Daar komt bij dat Friesland inmiddels bijna 20 brouwerijtjes telt die samen meer dan 200 verschillende bieren op de markt brengen.

In het bed van moeder overste
In Kloosterburen, vlakbij de Groningse Waddenkust, staat hotel Het Klooster waar gasten van Friesland Holland slapen tijdens hun verkenning van UNESCO Werelderfgoed Waddenzee. Ze zijn zeer verbaasd over de schoonheid van het Waddenland en de aparte hotelletjes op locaties waar je ze niet verwacht, zoals Het Klooster in Kloosterburen, maar ook Wad Oars in Anjum.

In Het Klooster zwaait moeder-overste Jolanda Bos-Jongbloed alleen de scepter nadat haar man in 2013 overleed. Het stel kocht het complex in 1994 nadat de zusters er al lang uit waren en andere huurders er een puinhoop van hadden gemaakt. Jolanda bestiert in haar eentje het grote gebouw met 16 hotelkamers en vele andere vertrekken, zoals vergaderzalen, bibliotheek en een gelagkamer. Het is een mix van geloof en ongeloof, van kunst en kitsch, van orde en chaos, humor en zeer serieuze zaken. Jolanda lijkt alles een goede plek te hebben gegeven, tot en met het engeltje op een baksteen in een van de kamers.

Meer info:
www.fhhotels.nl
www.fhbedandbreakfast.nl

Informatie over recreatie en toerisme in Friesland:
www.frieslandholland.nl
www.frieslandtravel.com
www.friesemeren.eu
www.goudenfriesewouden.nl
www.ijsselmeer.frl
www.waddenzeeland.nl
www.boatcharterholland.nl
www.frieslandhollandtours.com
www.groepsuitjes.frl

Gratis abonnement op Fries Nieuws:
www.friesnieuws.nl/aanmelden-nieuwsbrief

’t Raedhûs – De herberg van Sape Woudman, ’t Raedhûs in het centrum van Dokkum. Het meest gedronken speciaalbier in zijn kroeg met eetcafé komt van Texel, Skuumkoppe, een soort witbier. Info: www.raedhus.nl , www.texels.nl  ©Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst

Het Klooster – Kijk en geniet van 42 foto’s van hotel ‘Het Klooster’ dat vanwege de ligging sterk op het Lauwersmeer en Dokkum georiënteerd is vanwege de activiteiten en attracties, al ligt de stad Groningen slechts 25 km verderop. Info: http://www.hotelhetklooster.nl/ ©Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst

WestCord WTC – Tophotel met een restaurant met een Michelin-ster: WestCord WTC hotel in Leeuwarden. Info: http://www.westcordhotels.nl/bestemming/leeuwarden/ ©Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst

Watertorenhotel Nes bij Akkrum. – Info: http://watertorenhotelnes.nl/. ©Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst

Van der Valk hotel Wolvega. – Voor veel toeristen en hotelhouders die hun kamers renoveren of uitbreiden is Van der Valk hét voorbeeld, de standaard. Maar een toenemend aantal Friesland-gangers geeft te kennen beslist niet in een Van der Valk hotel te willen slapen, omdat ze dat wel kennen in hun eigen land en niet bijzonder voor hen is. Ze willen Friesland beleven, de eigen indentiteit proeven: slapen in een historische herberg of themahotel en genieten van streekgerechten op basis van streekproducten. Meer info: https://www.hotelwolvega.nl/ en www.friesstreekproduct.nl en www.fryskdiner.nl  ©Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst

De Klinze – Proefslapen in een hotel. De uitvinder is Corendon. De Nederlandse reisondernemers van Turkse origine achter deze snelgroeiende onderneming laat elk nieuw hotel eerst gratis testen door kritische gasten. Ook in Friesland kun je op meerdere locaties proefslapen, onder andere in het chique langdgoedhotel De Klinze in Aldtsjerk dat een jaar geleden failliet ging als gevolg van de crisis en in het voorjaar van 2016 aangekocht werd door de beddenhandelaar Dirk van der Meulen uit Dokkum. Het hotel dient als ’t ware als een showroom van dure bedden en mikt op gasten die een bed willen kopen. Wie niet koopt, moet de overnachting gewoon betalen. In Gaasterland komt ook een slaapbelevingshotel. Meer info: https://www.friesnieuws.nl/rubrieken/toerisme-fryslan/1543-in-een-proefslaaphotel-heeft-elke-kamer-een-ander-thema-en-bed ©Albert Hendriks – Friesland Holland Nieuwsdienst