Staatsbosbeheer maakt in Friesland kilometers boomwallen met de grond gelijk: natuurliefhebbers woest

7 maart 2023/ Natuurparken, Raar maar waar

Hout van boomwallen verkocht aan fabrikant van energie- en lijmvretende bouwplaten

WOLVEGA (NL) – Bomenrijen in uitgestrekte weidegebieden, zoals in het Friese Sonnega ten westen van Wolvega, vangen niet alleen wind af (50% tot op een hoogte van 7 tot 8 keer de hoogte van de bomen), maar dienen ook als schuilplaats voor in het wild levende dieren en als schaduwplek voor grazend vee, belangrijk nu de zomers steeds warmer worden. Langwerpige stroken bos, zoals windsingels en boomwallen, zijn ook voedselbossen voor vogels en insecten en binden stikstof. Ze vergroten de biodiversiteit en niet zo’n klein beetje ook. Vraag maar aan natuurfotograaf Ruurd-Jelle van der Leij die druk is met het bouwen van een netwerk van kleine natuurgebieden in Nederland, vooral ook in en om zijn woonplaats Oldeholtpade in Zuidoost-Friesland.

Boomwallen en brede stoken bos (boomsingels) ten westen van Wolvega in Zuid-Friesland worden door Staatsbosbeheer met de grond gelijk gemaakt. Geen politicus in de provincie die zich er druk om maakt — bestuurders hebben de handen vol aan hun (her)verkiezingscampagne — maar natuurliefhebbers wel, en ook boeren.
Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

20 Februari 2023 berichtte Fries Nieuws over de uitgebreide kaalslag in het weidegebied bij Wolvega, pal naast het Natura 2000 gebied Rottige Meente dat een forse overbelasting van stikstof kent. Diverse media haakten vervolgens in op de door redacteur Albert Hendriks gemelde radicale ingrepen van Staatsbosbeheer zo vlak voor het nieuwe broed- en groeiseizoen. Kilometers boomwallen zijn met de grond gelijk gemaakt.

Lees meer Staatsbosbeheer maakt in Friesland kilometers boomwallen met de grond gelijk: natuurliefhebbers woest

Moet je zien tijdens Elfstedentocht: Terp Hegebeintum met museum, kerk en state

3 maart 2023/ Dagje uit, Top attracties, Musea, Friesland vakanties, Elfstedentocht en -route

Tot monniken dijken bouwden woonden Friezen op bulten van klei, mest en zoden

HEGEBEINTUM (NL) – Tot de afgraving van zo’n 750 van de ruim duizend terpen en wierden in de kuststreken van Friesland en Groningen — vanaf 1840 — zag het Waddenland er min of meer heuvelachtig uit. Er waren volgens sommige historici wel 1300 van zulke vijf tot tien meter hoge woonheuvels; het is maar net wat je een terp (Friesland) of wierde (Groningen) noemt. De nederzettingen ontstonden vanaf ongeveer 600 voor Christus op natuurlijke verhogingen in het landschap, meestal op kwelderwallen en oeverwallen van rivieren als de Eems, Fivel, Riet (Oude Riet), Hunze, Lauwers en Boorne. Bewoners beschermden zich in de vruchtbare kleistreek tegen het almaar stijgende zeewater door de woonlocaties op volkomen circulaire wijze te verhogen met afval, mest van vee en graszoden. Zo werd de terp nóg vruchtbaarder.

Rondleiding in Hegebeintum op 18 februari 2023 met gids Bauke Hoogland.
Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Dijken om het water tegen te houden kwamen er pas tussen 1000 en 1200 na Christus door toedoen van monniken vanuit de vele, soms heel grote kloosters in Friesland (bijvoorbeeld Claercamp ten zuidwesten van Dokkum) en Groningen (bijvoorbeeld de St. Bernardusabdij in Aduard ten westen van de stad Groningen). Door de steeds betere bedijking vond men in de 19de eeuw dat de de terpen en wierden niet meer zo groot en sterk hoefden te zijn. Anno 2023 zou er anders over gedacht worden. Terpbazen en schippers bedachten om de terpen tot bijna aan de voordeur van de woningen en kerk weg te spitten om de zeer vruchtbare grond uit wel vijf meter dikke lagen per skûtsje en praam naar de arme zandgronden te vervoeren, tot aan de geestgronden van Hillegom en Sassenheim, de bollenstreek. De Keukenhof in Lisse staat binnenkort in bloei dankzij een eeuw geleden aangevoerde Friese terpaarde.

Historische highlight op Elfstedenroute
Hoe mal dat afgraven ging wordt onder andere duidelijk in het Noord-Friese Hegebeintum waar aan de voet van de terp een nieuw bezoekerscentrum verrees en men onder leiding van een gids een wandeling langs een nagebootste afgraving en historische panden kan maken en een bezoek aan de uit de 12de eeuw stammende Romaanse kerk kan brengen. De hoogste terp van Friesland (8,80 m) verloor tussen 1900 en 1909 zoveel terrein dat de kerktoren honderd jaar later bijna omviel. Het terpmuseum met eet- en drinkgelegenheid, de terp en de kerk zijn zeer de moeite waard om te bezoeken. Je wordt er ontvangen en begeleid door super vriendelijke vrijwilligers als Jetty Reitsma, Bauke Hoogland en Klaas Winkel uit het naburige Ferwert, ook een mooi terpdorp dat ooit veel omvangrijker was. Zij, drie van de in totaal 17 vrijwillige informanten en beheerders, wijzen u ook de weg naar de adellijke Harsta State uit 1843, 500 meter lopen van het bezoekerscentrum.

Friesland Holland Elfstedentocht
Fietsende gasten van de reisorganisatie Friesland Holland Travel Service komen op de route Harlingen-Franeker-Dokkum langs Hegebeintum (knooppunt 13 tussen Ferwert en Blije).

Meer info:
www.terphegebeintum.nl

Vakantieland Friesland:
www.frieslandhollandtravel.nl (Vakanties met SGR-garantie en andere unieke zekerheden van het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland)
www.elfstedentocht.org
www.frieslandholland.nl (bureau voor toerisme)
www.friesnieuws.nl (nieuws over toerisme in Friesland en randgebieden)

Het gebruik van de uit het Duitse Eifelgebergte afkomstige tufsteen voor de bouw van de kerk wijst op ontstaan in de 12de eeuw. Het interieur wijkt sterk af van de doorgaans sobere inrichting van protestantse kerken. De bewoners van de nabij gelegen Harsta State hebben sterk hun stempel gedrukt op het interieur van de kerk, dat grotendeels wordt bepaald door één van de rijkste collecties rouwborden in Nederland. Rouwborden zijn herdenkingsborden en waren bedoeld om de herinnering aan de overledenen in ere te houden. Deze traditie was bij de adel in zwang van 1689 (het oudste bord) tot 1906 (het jongste bord). Sommige borden zijn eenvoudig van vorm terwijl andere juist royaal verguld en met allerlei symbolen versierd zijn. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Twee hardstenen gedenkplaten van rond 1760 met schitterend bewaard gebleven in hoog reliëf uitgevoerde beeltenissen markeren de grafkelder in de kerk. De gids legt u graag uit waar de benaming “rijke stinkerds” vandaan komt. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Het Van Dam orgel uit 1862 is in 2006 geheel gerenoveerd. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Eigenlijk een drama, de afgraving van meer dan duizend tot tweeduizend jaar oude terpen, waarvan de zeer vruchtbare aarde — met een grote archeologische waarde! — met skûtsjes naar onvruchtbare gronden in Nederland werd verscheept en daar verstrooid. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

De replica van de afgraving van de hoogste terp van Friesland, Hegebeintum (8,80 m). De reconstructie werd in 1997 gerealiseerd.
Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Het nieuwe bezoekerscentrum Terp Hegebeintum met museum, wisselexpositieruimte, café, archeologisch steunpunt en toeristisch informatiecentrum voor de regio wordt gerund door vrijwilligers als Klaas Winkel, Jetty Reitsma en Bauke Hoogland (v.l.n.r.)
Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

De reisorganisatie Friesland Holland Travel Service wijst u de weg. Hegebeintum is fietsknooppunt 13 tussen Ferwert en Blije, niet ver de Waddenkust. U kunt daar, bij het bezoekerscentrum van de terp, gratis uw e-bike opladen. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Museum Giethoorn over Flagellanten, Mennonieten en trek van turfgravers naar Friesland

1 maart 2023/ Top attracties, Musea, Exposities, Bedrijfsuitjes, Buitenlandse zaken

Stilte voor de storm: Giethoorn

GIETHOORN (NL) – Geen Chinees te bekennen in Hollands Venetië, de bijnaam van het Overijsselse vervenersdorp Giethoorn. Een legertje Hollanders in een praam, een paar Friezen en nog een handvol niet te definiëren binnen- of buitenlanders met een Brabants accent. Daar moest het waterpretpark het vrijdag 24 februari 2023 mee doen. Maar dat wordt gauw anders nu het voorjaar nadert en het aantal zonuren flink gaat oplopen. Trouwens, met klereweer kun je je ook vermaken in het dorp: in de vele restaurants en in de historische boerderij waarin Museum Giethoorn ’t Olde Maat Uus ondergebracht is. Daar ontdek je dat Friese veendorpen, waar eeuwenlang turf werd gedolven, veel gemeen hebben met Giethoorn.

Het is 24 februari 2023 nog stil in Giethoorn, al zijn veel zaken en Museum Giethoorn al geopend en helemaal klaar voor een druk vaarseizoen. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

De Gietersen trokken, nadat ze letterlijk en figuurlijk het hoofd niet meer boven water konden houden — na roofbouw op eigen grond — naar Friese plaatsen als Bantega en Oosterzee-Gieterseburg. De Gietersevaart aldaar werd gegraven voor de afvoer van turf per schip vanuit het turfwingebied tussen Lemmer en Bantega, later de Echtener en Groote Veenpolder. De turfgravers uit Giethoorn waren daar als arbeidsmigranten, en later inwoners, in de 18-de en 19-de eeuw actief.

Lees meer Museum Giethoorn over Flagellanten, Mennonieten en trek van turfgravers naar Friesland

Na drie jaar leegstand: restaurant, likeurbrouwerij en proeverij in It Pottebakkershûs in Workum!

23 februari 2023/ Dagje uit, Top attracties, Exposities, Restaurants / Eetcafés, Elfstedentocht en -route, Workum, De Friese keuken, Producten

History based food and drink experience in monumentaal pand

WORKUM (NL) – Drie jaar was het op vegetarische en visgerechten georiënteerde restaurant It Pottebakkershûs aan de Merk in Workum gesloten. Vanaf 1 april 2023 kun je er weer genieten, maar dan van de Friese keuken onder leiding van Sjirger Holthuis (56) en zijn compagnon Piet Bakker (62). Holthuis was manager bij hotel-restaurant De Wijnberg in Bolsward, Bakker (62) bezit met zijn 27-jarige zoon Willem het populaire visrestaurant Sudersee aan de Buren in Hindeloopen. In die eet- en drinkgelegenheid aan de oude Zuiderzeedijk is sinds 2020 ook een likeurbrouwerij gevestigd, Puur Sudersee genaamd. Voor dit bedrijfje zocht Bakker expansie in een andere Elfstedenstad. Al speurend kwam hij in contact met eigenaar Henk de Haas van het monumentale vastgoed waarin het tamelijk idealistische Workumer restaurant jaren zetelde.

Er komt gauw weer leven in It Pottebakkershûs aan de Merk, het ’s zomers bij mooi weer altijd bruisende marktplein van Workum. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Voormalig reder De Haas bood de Hindelooper horeca-ondernemer onderdak voor zijn vrij nieuwe, maar al vlot groeiende brouwerij met proeflokaal, gistingsketels, rijpingsvaten, taporgels, flessen en cadeaushop. Omdat Bakker al de handen vol heeft aan zijn restaurantbedrijf in Hindeloopen, besloot hij voor Workum een deal te maken met een ervaren horecaman. Holthuis was toe aan een nieuwe uitdaging en die vond hij dus via Bakker op de stoep van het uit 1780 daterende pottenbakkersatelier.

“Al met al een prachtige combinatie,” vindt Piet Bakker, die de kracht van de bundeling van activiteiten in het het diepe pand, met een rijke ambachtelijke historie, helemaal ziet zitten. Op de eerste verdieping huist een half museum met cultureel erfgoed van Workum. Dat ‘Warkums Erfskip’ blijft er, zo ook de samenwerking met het museum in de Waag aan de overkant van de Merk. “Holthuis en ik koersen op een voor Friesland en omstreken uniek belevingsrestaurant met een vette knipoog naar de geschiedenis van Workum. Wat voor restaurant het precies wordt, verklappen we nu nog niet.”

Likeurbrouwerij
Piet Bakker tapt zijn inspiratie voor de inrichting van de tweede vestiging uit zijn zaak in Hindeloopen, waar hij na een één jaar durende cursus mede maken (honingdrank) in 2020 startte met likeurbrouwerij Puur Sudersee op basis van vers rijp fruit en kruiden en zorgvuldig geselecteerde, smaakbepalende gistsoorten. De toegepaste receptuur is afgestemd op de seizoenen, dat wil zeggen op de beschikbaarheid van bijvoorbeeld bepaalde rassen peren en appels, rabarber, rozenbottels en andere bosvruchten. Grappige namen en dito verhalen met een historisch fundamentje sieren de robuuste vierkante flessen die net zo zeewaardig zijn als de Hindelooper schippers die in de 17-de en 18-de eeuw van Friesland naar Scandinavië trokken om er hout op te halen.

Eikenhout was en is een gewild bouwmateriaal, maar ook een opslag in de vorm van portvaten die Bakker inzet om, na rijping van enkele maanden, unieke aromatische accenten aan diverse brouwsels toe te kennen. Geen whisky maar Frysky bijvoorbeeld. Er is ook een groot geheim in de maak, dat mogelijk half Friesland op z’n kop zet, anders de hele Zuidwesthoek van de provincie wel.

Origineel cadeau
Voor wie op zoek is naar een leuke herinnering aan de Elfstedentocht — en aan Hindeloopen in het bijzonder — heeft Bakker onlangs een fraai geïllustreerde geschenkdoos op de markt gebracht. Deze is gevuld met vijf flesjes scheepslikeuren, net als alle andere drankjes van Bakker gebrouwen op basis van vers fruit en kruiden. In de fraai geïllustreerde doos zitten naast het Hindelooper Voddenwijfje (vruchtenelixer), Hindelooper Landlopertje (kruidendrankje), Limoen zo uit het vat, Sørhavet Mede (Vikingdrankje) en De Gulden Swaertvisch. De flacons hebben een inhoud van 100 ml, het alcoholpercentage is 14,9%. De prijs van de geschenkdoos is €25,- (2023). Voor Workum staat ook een mooie geschenkverpakking met ‘hardlopers’, zoals een variant op het meest gekochte en geliefde vruchtenlikeurtje Hindelooper Voddenwijfje, op het programma.

Meer info:
www.puursudersee.nl
www.sudersee.com
www.elfstedenroute.nl

Vakantieland Friesland:
www.frieslandhollandtravel.nl (Vakanties met SGR-garantie en andere unieke zekerheden van het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland)
www.elfstedentocht.org
www.frieslandholland.nl (bureau voor toerisme)
www.friesnieuws.nl (nieuws over toerisme in Friesland en randgebieden)

Een brouwer is geen stoker, hooguit een onruststoker. Op de foto Piet Bakker bij een vat met een inhoud die topgeheim is. Naar verluidt slapen de opvolgers van Weduwe Joustra, Fedde Sonnema en Dirk Boomsma slecht sinds zei signalen kregen van gasten van restaurant Sudersee die een glimp van het vat met de wit gekrijte tekst ‘Geheim’ opvingen. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Piet Bakker is producent van een hele reeks likeuren, waarvan het Voddenwijfje tot heden het bekendst is en bijna bij iedereen in de smaak valt. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Geschenkdoos met vijf Hindelooper scheepslikeuren van likeurbrouwerij Puur Sudersee in Hindeloopen (Hylpen). Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Piet Bakkers likeurorgel in het proeflokaal van restaurant Sudersee in Hindeloopen. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Wat in het vat zit, verzuurt niet, in geen jaren. Dat is zeker bij likeurbrouwerij Puur Sudersee in Hindeloopen het geval. Maar eenmaal in de klassieke vierkante fles verliezen de Hindelooper likeuren en dressings hun waarde en smaak ook niet, tenminste zolang de schroefdop erop zit. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Mede is één van de oudste alcoholische dranken (vanaf 3.000 voor Chr.). Het werd vooral daar geproduceerd waar nog geen wijnranken groeiden, ook buiten Europa. Het drankje, dat zweeft tussen de traditionele dranken wijn en bier, wordt gemaakt op basis van honing, water en gist, eventueel met toevoeging van fruitextracten, zoals likeurbrouwerij Puur Sudersee doet. Eigenaar en brouwer Piet Bakker zet mede op de markt als een stoere borrel, een powerdrink van de Vikingen met krachtige kruiden en vrolijk fruit. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Piet Bakker bij zijn edelstalen fermentatieketels, drankvaten voor het gisten van fruit tot een alcoholpercentage van 14,9%. De Hindelooper brouwer is circulair bezig, want hij verwerkt rijp fruit van groothandels, vruchten die te rijp zijn om nog aan supermarkten te kunnen worden geleverd. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Wandelroute door drie gemeenten in Gouden Friese Wouden is Wandelroute van het jaar 2023

20 februari 2023/ Natuurparken, Friesland vakanties

Stellingenpad van Nivon Natuurvrienden in zelfde regio als Elfdorpenroute

WOLVEGA (NL) – Het nieuwste Nivon Natuurvrienden wandelpad door de Friese gemeenten Opsterland (Beetsterzwaag), Ooststellingwerf (Oosterwolde) en Weststellingwerf (Wolvega), het Stellingenpad, is 18 februari 2023 op de Fiets- en Wandelbeurs in het Belgische Gent verkozen tot Wandelroute van het Jaar 2023. Dit is de prijs voor de beste wandelroute van de Benelux. Wandelroutes die het Stellingenpad achter zich liet zijn het Betuwepad, de Tour du Pays de Bouillon door de Ardennen, de National Park Trail door Belgisch Limburg en de Hoge Kempen, en de Heuvelrug-hike over de Utrechtse Heuvelrug.

Wandelen in de bossen (onder andere van het grote Landgoed de Slotplaats van Natuurmonumenten), op de heidevelden en de zandverstuivingen van Bakkeveen en aansluitend genieten van lokale hapjes en drankjes in restaurant en bezoekerscentrum De Slotplaats waar Jouke-piet Drijfhout en Mieke Rijnbeek de scepter zwaaien. Bakkeveen ligt in de gemeente Opsterland. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Het Stellingenpad is uitgezet in hetzelfde provinciegrenzen overschrijdende gebied waar de in 2019 geïntroduceerde Elfdorpenroute op de fiets van de bij de SGR aangesloten reisorganisatie Friesland Holland Travel Service BV loopt. Die route, de tegenhanger van Friesland Holland’s populaire Elfstedenroute, wordt waarschijnlijk pas in 2024 of 2025 boekbaar. Boekers krijgen dan dezelfde services als bij de Elfstedentochten van Friesland Holland, zoals een reisboek, bagagevervoer van hotel naar hotel, snelle pechservice en mobiliteitsgarantie. In het bosrijke en romantische oosten van Friesland zijn momenteel (2022 en 2023) te weinig hotels beschikbaar voor een goede uitvoering van de Elfdorpenroute, die met ruim 400 km twee keer zo lang is als de Elfstedenroute.

Wandelgids
Over het Stellingenpad, dat ook door West-Drenthe en Noordwest-Overijssel (Nationaal Park Weerribben-Wieden) voert en langs oude havenstadjes aan de voormalige Zuiderzee, zoals Blokzijl en Vollenhove, is onlangs bij routeontwikkelaar Nivon Natuurvrienden een wandelgids verschenen. Het boekje over het 260 kilometer lange-afstand-wandelpad met 15 etappes van 12 tot 28 km kost €13,30 voor Nivon-leden en €19,90 voor niet-leden. De Stellingenpad-wandelgids is een uitgave van Nivon Natuurvrienden samen met Stichting Vrijstaat de Stellingen. Naast het landschap staat ook de cultuur centraal in de wandelgids. Aan de hand van verhalen over de streek vertelt de Griffioen, het fabeldier uit het wapen van de Stellingwerven, alles over de route.

Slow tourism: lekker langzaam
Initiatiefnemers en vrijwilligers van Nivon Natuurvrienden namen de prijs zaterdag in ontvangst op de Fiets- en Wandelbeurs in Gent. “De route biedt een grote afwisseling aan landschappen, er is uitgebreid aandacht voor de historische achtergrond van het pad en voor de plaatselijke natuur en cultuur” aldus de jury.

Het rustige gebied van Opsterland en de Stellingwerven speelt de hoofdrol. De route loopt langs prachtige heide, bosrijke stukken en stuifzanden. Onderweg wandel je door twee Nationaal Parken, een pluspunt volgens de jury. “Het is duidelijk dat het leven in deze hoek van het land minder gehaast gaat en men meer tijd heeft voor elkaar.”

Initiatiefnemer en oprichter van het Stellingenpad, Marian Nesse, was de drijvende kracht achter de prijswinnende route. Zij overleed vlak voor de wandelroute officieel werd geopend. Steffie Aldenkamp van Nivon: “De waardering van de route is daarom een bijzondere kroon op haar werk.”

Marita Kruijswijk, partner van Marian en mede-oprichter van het pad, is ontroerd door de prijs: “Het Stellingenpad was het laatste en grootste project van Marian. Ze wist altijd de juiste mensen om zich heen te verzamelen en te enthousiasmeren voor haar ideeën. Deze prijs bewijst dat haar enthousiasme nog steeds even aanstekelijk is, een mooie nalatenschap.”

Tijdens de uitreiking werd het Stellingenpadlied afgespeeld. Het lied, in het Stellingwarfs, net als het Drents een Nedersaksische taal, is typisch voor de rijke eigen geschiedenis, taal en cultuur van Oost- en Weststellingwerf.

Nivon
Nivon is een vereniging met 27.000 leden die activiteiten organiseert op het gebied van duurzame recreatie, natuurbeleving en cultuur, op lokaal niveau maar ook internationaal. De vereniging is een echte vrijwilligersorganisatie voor jong en oud. Zo beheren Nivon-vrijwilligers 4000 kilometer aan langeafstandswandelroutes, waaronder het Pieterpad (490 km). Vrijwilligers runnen ook de natuurvriendhuizen en –kampeerterreinen van het Nivon waar leden maar ook niet-leden kunnen overnachten. Daarnaast begeleiden vrijwilligers reizen in binnen- en buitenland. Kijk ook op www.nivon.nl voor meer informatie.

Wandelrouteboek bestellen
www.nivon.nl/wandelpaden/stellingenpad/

Meer info:
www.nivon.nl/wandelpaden/stellingenpad/
www.nivon.nl
www.vrijstaatdestellingen.nl
www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/landgoed-de-slotplaats
www.deslotplaatsbakkeveen.nl

Vakantieland Friesland:
www.frieslandhollandtravel.nl (Vakanties met SGR-garantie en andere unieke zekerheden van het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland)
www.elfstedentocht.org
www.frieslandholland.nl (bureau voor toerisme)
www.friesnieuws.nl (nieuws over toerisme in Friesland en randgebieden)

Schippersvrouwen – Verhalen boven water

17 februari 2023/ Algemeen, Friese Vrouwen, Dames aan het roer

8 Maart 2023 presentatie in nieuwe Skûtsjezaal Fries Scheepvaartmuseum Sneek

SNEEK (NL) – Sippy Tigchelaar, tot voor kort werkzaam bij de NOS en Omrop Fryslân en tientallen jaren verslaggever van het skûtsjesilen, en Alice Booij, werkzaam in de journalistiek en communicatie en zeer betrokken bij het Fries Scheepvaart Museum in Sneek, hebben de verhalen van vijftien sterke schippersvrouwen boven water gehaald. Je vindt ze terug in een 232 pagina’s tellend hardcover boek dat 8 maart 2023 – Internationale Vrouwendag – officieel gepresenteerd wordt voor genodigden in het Fries Scheepvaart Museum.

Cover van het boek ‘Schippersvrouwen – verhalen boven water’. Foto: Collectie Fries Scheepvaart Museum

Rowena van der Wal van uitgeverij Noordboek: “Wanneer het over de binnenvaart gaat, blijft de rol van de schippersvrouw meestal onderbelicht. Toch is zij van onschatbare waarde geweest. Samen met haar man, en vaak ook hun kinderen, hield ze het schip in de vaart. Hoe beleefden vrouwen aan boord van skûtsjes en en andere vrachtschepen de schipperij? Het was een hard bestaan, zonder veel aandacht voor verdriet en emoties. In de kleine roef van het schip kwamen de kinderen ter wereld, kookte de schippersvrouw het eten en deed ze de was. Ook was ze vaak verantwoordelijk voor de boekhouding en het onderwijzen van de kinderen. Bij het aanleggen van het schip had de schipper de hulp van zijn vrouw nodig, en was het ‘alle hens aan dek’. De vrouwen stonden ook op deze manier hun mannetje.”

Op jacht naar de verhalen van mem
“Mem moest voor haar vijf kinderen zorgen, maar ze moest ook heit helpen bij het schipperen. Ze deed veel meer werk dan heit. Gelukkig was ze sterk en flink.” Anne van der Ploeg-Boom vertelt over haar moeder, schippersvrouw Geeske Jans Postma (1900-1983. Anne is een van de vijfiten vrouwen die centraal staan in ‘Schippersvrouwen – verhalen boven water’ van Sippy Tigchelaar en Alice Booij.

“Juist de familieverhalen die zo zijn verbonden met de oude vrachtschepen, maken mijn liefde voor het Skûtsjesilen zo groot,” vertelt Sippy Tigchelaar, die meer dan 35 jaar verslag deed van de wedstrijden op de radio. Om die verhalen nog te horen uit de monden van de vrouwen die de vrachtvaart onder zeil zelf meemaakten, besloot ze hen te gaan interviewen. “Ik wilde het ze zelf vragen, voor het te laat was.”

Samen met Alice Booij ging ze het land door, op bezoek bij veel vrouwen op leeftijd – en soms bij hun kinderen. “Het was geen gemakkelijk leven aan boord” weet Booij. “Het gezinsleven speelde zich af in een hele kleine roef. Op een paar vierkante meter moesten ze koken, eten, de was doen, en speelden de kleine kinderen.” Daarnaast werkten de vrouwen ook keihard mee op het schip. “Vaak stonden ze aan het roer of de fok, of liepen ze in de ‘beage’ (zeel, brede trekband) om het schip te trekken als er geen wind stond.” “Veel vrouwen hielpen ook wel mee bij het laden of lossen van de vracht” vult Tigchelaar aan. “Ze waren zonder erbij stil te staan, eigenlijk heel geëmancipeerde vrouwen.”

Nieuwe skûtsjezaal
De stichting Foar de Neiteam, de Kingmastichting en de Stichting Grote Zuidwesthoek maakten de uitgave mede mogelijk, evenals het Fries Scheepvaart Museum. Daar wordt op 8 maart ook de vernieuwde Skûtsjezaal geopend, mede gebaseerd op de verhalen in het boek. Directeur Hester Postma is er blij mee: “De verhalen van deze sterke vrouwen geven een heel nieuw perspectief op de vrachtvaart onder zeil. We vinden het erg belangrijk om ook dat te laten zien bij ons verhaal over het skûtsjesilen.”

Meer info:
www.noordboek.nl/boek/schippersvrouwen/
www.friesscheepvaartmuseum.nl

Vakantieland Friesland:
www.frieslandhollandtravel.nl (Vakanties met SGR-garantie en andere unieke zekerheden van het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland)
www.elfstedentocht.org
www.frieslandholland.nl (bureau voor toerisme)
www.friesnieuws.nl (nieuws over toerisme in Friesland en randgebieden)

Anna van der Ploeg-Boom. Foto: Freerk Bokma

Berendtje Beijer-Boom en dochter Bonnie op de Nova Cura, volgeladen met turf. Foto: Archief familie Bosgraaf

Akke Zwaga–Brouwer aan het helmhout. Foto: Archief familie Zwaga

Monumentenwacht Fryslân houdt conditie van 2.150 Friese erfgoederen in de gaten

17 februari 2023/ Algemeen, Bezienswaardigheden

Organisatie viert 50-jarig bestaan

LEEUWARDEN (NL) – Het is dit jaar 50 jaar geleden dat Monumentenwacht NL is gestart met inspecteren, adviseren en herstellen van Nederlands erfgoed. Monumentenwacht afdeling Fryslân ging ook in 1973 van start. Sindsdien inspecteert de stichting, gevestigd aan de Emmakade in Leeuwarden, op basis van lidmaatschap maar liefst 2.150 Friese erfgoederen. Niet alleen historische bouwwerken, maar ook groen, zoals historische parken en landgoederen, worden door de organisatie onder de loep gehouden.

De uit 1633 daterende Koepelkerk van Witmarsum, gelegen tussen Bolsward en Harlingen aan de Elfstedenroute. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Vanwege het jubileum onthullen Friese monumentenwachters, die gespecialiseerd zijn in werken op grote hoogte, grote geveldoeken aan markante, monumentale gebouwen. Dit gebeurt in sommige gevallen zelfs abseilend, vanaf grote hoogte, à la Greenpeace, bijvoorbeeld vanuit de toren van de Sint-Bonifatiuskerk in Leeuwarden.

Lees meer Monumentenwacht Fryslân houdt conditie van 2.150 Friese erfgoederen in de gaten

Door extra bedrijvigheid is de ene Friese molen veel aantrekkelijker dan de andere

13 februari 2023/ Algemeen, Bezienswaardigheden

Hoe houd je monumentale molens draaiende?

WOLVEGA (NL) – Gepensioneerd kunststofbewerker Willem van der Veen (74) en ambulancechauffeur Jurjen Bajema (66) uit Wolvega houden voortaan officieel korenmolen ‘Windlust’ in hun dorp draaiende nu Klaas Lenstra (81) uit Lemmer woensdag 8 februari 2023, afscheid heeft genomen als molenaar. Hij, zoon van Ebbel Lenstra die van 1901 tot 1979 beroepsmolenaar van de Wolvegaster windmachine was, was maar liefst 48 jaar vrijwillig leidend molenaar. Wethouder Roelof Theun Hoen van de gemeente Weststellingwerf bedankte hem met een lijvig molenboek en zijn echtgenote met een grote bos bloemen. In 2015 werd Lenstra al koninlijk onderscheiden met het lidmaatschap van de Orde van Oranje-Nassau.

De Gemeente Weststellingwerf is sinds 1943 eigenaar van het bouwwerk dat inmiddels meerdere restauraties en herinrichtingen achter de rug heeft. De zoveelste zit er aan te komen: mogelijk nog dit jaar een nieuw rieten dak waarop de kauwen (kraaiachtigen) geen vat hebben.

Een dynamisch monument: molen met bakkerij van Mevrouw De Molenaar in Witmarsum. Foto: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Op zoek naar bedrijvigheid
De ‘jonge’ opvolgers van Lenstra en wethouder Hoen hopen zo gauw mogelijk meer reuring in de Wolvegaster molen te krijgen. Dat ligt niet zo simpel, want de gemeente is de baas. Twee ronde etages met een doorsnee van pakweg 15 meter staan al jaren leeg en op de begane grond struikel je ook niet over inhoud. Tot 2009 zat de plaatselijke Oudheidkamer in de molen. Het streekmuseum heeft sindsdien onderdak in de voormalige burgemeesterswoning, wat noch voor de molen, noch voor het museum een slimme zet lijkt gezien de zeer lage bezoekersaantallen.

Er zijn molens in Friesland die het in combinatie met het tentoonstellen van regionaal erfgoed en ambachten het veel beter doen, zoals ‘De Onderneming’ in Witmarsum met een bakkerij (Mevrouw de Molenaar), ‘De Weyert’ in Makkinga (unieke samenwerking met museum, graanteler en bakker) en korenmolen ‘Het Lam’ in Woudsend (molen met drukbezocht oud-Hollands winkeltje en unieke producten).

Lees meer Door extra bedrijvigheid is de ene Friese molen veel aantrekkelijker dan de andere

De meest bizarre woonwijk van Nederland: Wellerwaard bij Emmeloord

10 februari 2023/ Satire, Raar maar waar, Big business

In recreatiegebied verrijzen 25 kapitale villa’s op percelen tot 4 ha groot!

EMMELOORD (NL) – Tijdens een verkennende fietstocht in en om het Kuinderbos, tussen het Friese Lemmer en het Overijsselse Kuinre, kwam de redactie van Fries Nieuws eind januari 2023 in de gemeente Noordoostpolder in een gloednieuw natuur- en dagrecreatiegebied bij Emmeloord terecht: de Wellerwaard. Eens vruchtbare landbouwgrond van een handvol boeren op de voormalige bodem van de Zuiderzee, nu een pokdalig terrein waar je van de ene verbazing naar de andere fietst. Of wandelt.

Een grote oppervlakken opslurpende woonwijk voor de allerrijksten van de polder in een recreatiegebied voor Jan en alleman is het toppunt van absurditeit, stelt toerismepublicist Albert Hendriks uit Wolvega. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

Kapitale villa’s en landhuizen duiken achter de rietstengels en aan de zwemplas op, sommige nog in aanbouw. Kavels van 1500 tot 40.000 m²! De stomverbaasde redacteur Albert Hendriks, directeur van het bureau voor toerisme Friesland Holland en ook promotor van bezienswaardigheden in Noordoostpolder: “Zulke idioot grote bouwpercelen, dat in een land waar geen ruimte is, in ieder geval niet voor woningen die betaalbaar zijn voor jonge hardwerkende mensen die de bejaarden in leven moeten houden. Daar, aan de oostzijde van de A6, nabij de golfbaan, hadden in plaats van 25 patserige huizen ook 250 in de nieuwe natuur geïntegreerde woningen voor gezinnen met kinderen kunnen staan. Voor de nieuwe vruchtbare generatie polderbewoners een prachtplek zo dicht bij het meertje en het zandstrand. Nu blijken er vooral drooggevallen rijke senioren te wonen.”

Verbodsbordjes
Het meest in het oog springende landhuis is zo groot als het oude gemeentehuis van Lemsterland (Lemmer) of Weststellingwerf (Wolvega). “Het ‘stadshotel’ met een fors bijgebouw staat te pronken op een stuk grasland van 4 hectare. Kan het nog gekker? De bijbehorende auto’s heb ik niet gezien, maar het zullen vast geen Fiatjes 500 zijn. Je mag tussen zonsopkomst en zonsondergang op het landgoed wandelen, maar een ander bordje bij de poort zegt dat onbevoegden er niet mogen komen. Raar maar waar. Er staan meer van die eigenaardige verbodsborden voor het begin van een mooie wandel- of fietsroute om te voorkomen dat je de stinzen en staten te dicht nadert. De Middeleeuwen zijn terug, nota bene in een vrij nieuwe polder!”

Minderwaardigheidscomplex
De villa’s in de Wellerwaard voldoen allemaal aan de eisen van de gemeente Noordoostpolder. De bewoners ook, precies zoals de overheid 75 jaar geleden de eerste bewoners van de Noordoostpolder selecteerde. De website van de gemeente anno 2023: “Droomt u van ruimte, privacy en wonen in een uniek landschap? Wonen in Wellerwaard is het eerste project voor het hogere marktsegment in Noordoostpolder.”

Journalist Hendriks, opgegroeid op een boerderij in Rutten in de Noordoostpolder: “Het polderbestuur lijkt last te hebben van een minderwaardigheidscomplex. De planoloog was denk ik ook psycholoog. En wat krijg je dan? Een wijk met huizen met de looks van een gemeentehuis of een crematorium, bunkers en ontplofte rietgedekte turftenten uit de Weerribben. Maar missie geslaagd: het minderwaardigheidsgevoel lijkt voor enkele jaren uit de lucht.”

Revolutie
Hendriks vervolgt: “Ik ben een liberaal, maar dat er op peperdure poldergrond, in het verleden tot stand gekomen met veel gemeenschapsgeld en recentelijk met behulp van subsidies bestemd en ingericht voor recreatie en, zo blijkt nu, ook als woongebied voor een bosje vermogenden, vind ik absurd in deze tijd. Er is een groot gebrek aan bouwgrond en betaalbare woningen voor ‘normale mensen’. Mensen die ook hard werken, risico’s nemen en veel belasting betalen. Ik zit niet in de gemeenteraad van de Noordoostpolder; het is dus niet direct mijn pakkie-an. Maar onvoorstelbaar vind ik het wel: midden in een recreatiegebied her en der grote aandacht vragende protserige huizen, waarvan de bewoners zichzelf te kakken en te kijk zetten, in feite ‘het volk’ de ogen uitsteken en het ook nog beperkt met allerlei verbodsbordjes. Zo begonnen in het verleden meerdere revoluties.”

Safaripark
De Friese publicist doet een poging positief te zijn: “Als je wilt omdenken, de natuur, de plas en de vreemdsoortige woningbouw eromheen positief wilt benaderen, dan kan dat. Zie het project dan als een wildpark à la Beekse Bergen met schichtige oudjes en magere managers die af en toe uit hun verblijven komen om de door de boswachter van het Kuinderbos toegeworpen takken kaal te vreten. Beeld je in dat je in een Jeep, in werkelijkheid op een fiets, met een verrekijker op safari gaat. Een tocht langs creaties van architecten met een niet te onderdrukken kopieergedrag. Rijke polderbewoners die als zebra’s, gazelles en gnoes in een soort Serengeti heen en weer trekken op zoek naar gras, boomtakken en water.”

Iets serieuzer: “Het enige originele bouwwerk is het strandpaviljoen Bij Ons in de Wellerwaard (Friesepad 4a, Emmeloord) aan het relatief grote strand. Het is ideaal als entree en bezoekerscentrum voor het ‘Wellerwaard Safari Park’. En dat allemaal op slechts tien kilometer afstand van tropisch paradijs Junglepark De Orchideeën Hoeve, in 2022 goed voor 326.497 bezoekers. Dus komt het misschien nog helemaal goed met de Wellerwaard, maar dan als toeristische topattractie van Flevoland.”

Meer info:
www.bijons-wellerwaard.nl
www.facebook.com/bijonswellerwaard

Vakantieland Friesland:
www.frieslandhollandtravel.nl (Vakanties met SGR-garantie en andere unieke zekerheden van het bureau voor toerisme van Fryslân, Friesland Holland)
www.elfstedentocht.org
www.frieslandholland.nl (bureau voor toerisme)
www.friesnieuws.nl (nieuws over toerisme in Friesland en randgebieden)

De zwemplas Wellerwaard met strandpaviljoen Bij Ons Wellerwaard. Foto’s: Albert Hendriks, Fries Nieuws, de nieuwsdienst van het bureau voor toerisme van Fryslân en reisorganisatie www.frieslandhollandtravel.nl

The world’s smallest and smartest superyacht? Super Lauwersmeer SLX54!

6 februari 2023/ Varen in Friesland, Motorjachtbouw, Friesland vakanties

European Power Boat of the Year 2023 – Boot Düsseldorf Germany

The world’s smallest and smartest superyacht?
Super Lauwersmeer SLX54, made in Friesland Holland!

NOARDBURGUM (NL) DÜSSELDORF (D) – “We zaten met z’n drieën, Bastiaan Jousma, zijn broer Louis en ik op de watersportbeurs Boot 2020 in Düsseldorf te brainstormen over een nieuw model. We wilden een nieuwe stap zetten, naar een ‘next level’ naast de succesvolle Discovery-lijn van Super Lauwersmeer, waarvoor ik als jachtontwerper al tien jaar met de broers samenwerk. We koersten op een uniek stalen motorjacht, een schip met de eigenschappen, kenmerken en kwaliteiten van meerdere typen, maar dan samengepakt in één design jacht, met daaraan toegevoegd innvovaties die het varen nóg leuker maken. Natuurlijk hebben we op de beurs ook goed naar de wensen van potentiële kopers geluisterd en rondgekeken. Wat zijn de trends? Zo werd drie jaar geleden de basis gelegd voor de Super Lauwersmeer SLX54 die zaterdagavond 21 januari 2023 in Düsseldorf werd uitgeroepen tot European Power Boat of the Year 2023. De volgende dagen stonden belangstellenden in een lange rij bij de stand van Super Lauwersmeer in hal 1 om de boot van binnen te mogen bekijken. De SLX 54 leek wel een topattractie op de Efteling.”

Het nieuwe topmodel van Super Lauwersmeer is ondanks de eigen identiteit een echte SL: degelijk Fries, praktisch, doordacht, top afgewerkt en boordevol innovaties. De X respresenteert het concept, een crossover. De SLX54 verenigt twee jachtconcepten, namelijk die van een open kuip (OC) en achterkajuit (AC) en dat op een formaat van 17 meter bij deen romplengte van 15 meter. Geheel in lijn met het crossover-concept is ook het innovatiecve onderwaterschip. Louis en Bastiaan Jousma: “We hebben het beste van meerdere werelden gecombineerd.”

Aan het woord de 60-jarige yacht designer Arnold de Ruyter van AR Design in Purmerend. De in zijn eentje werkende tekenaar heeft naar aanleiding van de onderscheiding, net als de gebroeders Jousma, vele felicitaties in ontvangst mogen nemen. “Inderdaad, de prijs is een mooie waardering voor het denk- en maakwerk van ons drietjes, maar ook voor de medewerkers en toeleveranciers van Super Lauwersmeer. Dit gaat de hele wereld over. Mooiere reclame kun je niet krijgen.”
Het op Boot 2023 tentoongestelde jacht is al verkocht, met nummer twee is de werf halverwege en vervolgorders zitten in de pijplijn.

Anders dan alle andere
De European Power Boat of the Year Award, de Oscar in de jachtbouw, werd door een internationale jury van maritieme journalisten aan Super Lauwersmeer toegekend voor de categorie waterverplaatsers (displacement class). Het journaille is zeer lovend over het jacht vanwege de talrijke innovaties aan boord, het concept van een crossover (in dit geval een kruising tussen een waterverplaatser en een snelvarend jacht), de royale ruimte en de doordachte indeling van de drie verblijfsniveaus en het design. Het ontwerp van De Ruyter vinden de juryleden uniek voor staalbouw.
Kenmerkend voor de 17 meter lange Super Lauwersmeer SLX54, waarvoor je minstens 1,6 miljoen euro moet neertellen, zijn de integratie van een open kuip en achterkajuit in één model. Twee dekken, het beachdeck (terras aan water en zwemplateau) en de aangrenzende beachlounge, maken een grotere waterbeleving mogelijk, afhankelijk van de plek en het weer. De drie verdiepingen hebben elk hun eigen zitplaatsen en ambiance. Een nieuw ontworpen onderwaterschip maakt dat er sneller dan voorheen kan worden gevaren met een stalenmotorjacht met een gewicht van ruim dertig ton.

Lees meer The world’s smallest and smartest superyacht? Super Lauwersmeer SLX54!

The world’s smallest and smartest superyacht? Super Lauwersmeer SLX54, made in Friesland Holland!

The world’s smallest and smartest superyacht?
Super Lauwersmeer SLX54, made in Friesland Holland!